Semana Santa, de heilige week voor Pasen

Dit jaar zou het de 7e keer zijn dat ik vanaf het dakterras in ons kleine witte bergdorpje in Zuid Spanje met mijn neus op de processies tijdens de Semana Santa zou zitten. Het grote, oude huis wat we huren in hartje Vejer is namelijk op een zeer strategische positie gelegen en ik hoef niks van het moois te missen. Alle processies beginnen of eindigen in de kerk net om de hoek, de ‘Divino Salvador’ en passeren een of twee keer ons huis.

Klagelijke trompetten, somber klokgelui, doordringende geur van wierook, devotie, indrukwekkende ‘tronos’ die met een trage tred gedragen worden, emotionele toeschouwers. Ook al heb je er van huis uit niet veel mee, je ontkomt niet aan de magie, het mystieke van de Semana Santa, de heilige week voor Pasen. Ik, een nuchtere Groningse met een gereformeerde opvoeding, vind het helemaal prachtig. Ik mis er geen seconde van.

2020, een heel stille Semana Santa

Dit jaar, 2020, zijn alle vieringen afgelast vanwege het corona virus. Wat een klap voor de bevolking. Het lijkt nu, in de 4e week van de lockdown in Spanje, nóg stiller dan de afgelopen weken in ons dorp. Ik heb als troost voor mezelf en om te delen, mijn filmpjes van de afgelopen jaren bij elkaar gezet. Geniet 16 minuten lang van heerlijk trompetgeschal en processies die voor ons huis voorbij komen.

 

De allerbelangrijkste week in het jaar voor de Spanjaarden

De Semana Santa is de allerbelangrijkste week in het jaar in Spanje. Er zijn dan ontzettend mensen op de been om deze week te vieren en de processies bij te wonen. Semana Santa is dan ook het begin van het nieuwe toeristenseizoen. Winkeltjes en barretjes openen hun deuren. De terrasjes worden uitgestald, etalages en stoepjes gepoetst en de ijssalon gaat open. Iedereen kijkt reikhalzend uit naar deze week. Iedereen gaat op pad. Alleen, dit jaar is alles anders. Dit jaar gaat het allemaal niet door en blijven de straten leeg, de restaurants gesloten, de mensen in huis. De Spaanse televisie heeft haar programmering aangepast met heel veel filmklassiekers maar ook herhalingen van processies van het afgelopen jaar.

De heilige week in Vejer de la Frontera

Niet alleen in de steden, maar elk dorp, hoe klein ook, heeft processies en haar eigen pasos. In ons bergdorpje Vejer de la Frontera zijn de pasos naar verhouding klein mede omdat ze door de hele smalle, steile straatjes gedragen moeten worden. Op Jueves Santo, Stille donderdag, zijn er in Vejer drie processies, waarbij een van de pasos, met San Juan Evangelista, door alleen vrouwen gedragen wordt. In Vejer zijn er alleen op woensdag, donderdag en vrijdag vieringen en beginnen de processies pas later op de avond, vanaf een uur of 9. Ze duren tot diep in de nacht. Als het heel erg slecht weer is dan worden de processies afgelast.

 

Capirotes, Nazarenos, Cofriadas en Tronos

Wanneer je voor het eerst een processie ziet vallen je de puntmutsen (capirotes) op die de boetelingen dragen. Deze puntige muts heeft voor ons meteen de associatie met de enge Ku Klux Klan, maar daar heeft dit niets mee te maken. Deze muts werd namelijk al de Middeleeuwen gebruikt, hij werd gedragen door misdadigers die tijdens hun tocht naar de galg door het volk werden bekogeld. De hoed beschermde hen tegen de rotte eieren en het spuug. De puntige hoed is een symbool gebleven van boetedoening tijdens de Semana Santa. De broederschappen in Sevilla begonnen deze traditie, waarna het zich razendsnel verspreidde. Leden van de broederschappen, cofriadas of hermandades, dragen een masker over het gezicht om onherkenbaar te zijn, zodat ze na Semana Santa ook nog gewoon over straat kunnen.

Beroemde Boeteling

Een leuk weetje: Antonio Banderas, de beroemde acteur en geboren Malagueño is lid van de Broederschap Fusionades in Malága. Hij draagt tijdens de processie meestal een traditioneel gewaad met masker en een punthoed, zodat het publiek hem niet herkent.

De Semana Santa is overal

Met name de steden Málaga en Sevilla staan bekend om hun de vele indrukwekkende processies, wel een stuk of 30, waarbij het lijdensverhaal van Jezus wordt uitgebeeld. Maar ook in Zamora, waar al sinds de 13e eeuw vieringen gehouden worden, in León, Toledo en in het religieuze Braga in het Noorden van Portugal zijn imposante processies te bewonderen. Maar je hoeft niet naar een hele grote stad om de Semana Santa mee te maken. Elke stad heeft haar eigen vieringen en juist in de kleinere plaatsen maak je de sfeer goed mee omdat je heel dichtbij kunt komen.

 

Achter de processie lopen 3.000 Nazarenos

In Malaga en Sevilla zijn de pasos en de tronos enorm en wegen ze tot een paar duizend kilo. Ze worden gedragen door tot wel 50 – en soms, bij de hele grote ‘tronos’ in Málaga – tot 200 mannen, die er dan naast lopen. Onder de pasos kun je de blote voeten van dragers zien uitsteken. Wanneer deze hele grote processies langskomen, met soms tot 3.000 boetelingen, Nazarenos of Nazarenas – tegenwoordig mogen ook vrouwen als boeteling meelopen – duurt het wel 2 uur voordat iedereen gepasseerd is.

Elke processie heeft een andere beeldengroep op een platform (paso) waar een het lijden van Christus wordt afgebeeld, of een droevige Maria (de Virgen). De Virgen heeft een kroon en kristallen tranen om het verdriet om de dood van Christus uit te beelden. De meestal houten figuren worden aangekleed met rijk geborduurde gewaden. Voor en achter de paso lopen zusters en broeders als boetelingen (Nazarenos), met hun gezicht verborgen onder de puntmuts, twee ronde gaten voor de ogen, een brandende kaars in de hand.

Over de Semana Santa in ‘Brieven aan Andalusië’ van Stef Biemans

Afgelopen oktober kreeg je in de serie ‘Brieven aan Andalusië’ van Stef Biemans bij de VPRO een mooie kijk op het de Semana Santa, krijgt Stef zelf ook wat kritische vragen en neemt hij je mee naar een klein dorpje wat jaarlijks de krant haalt omdat hier een Judas hardhandig wordt gestraft. Kijk de uitzending hier terug.

Semana Santa 2021 vieren in Spanje?

Mocht je voornemens zijn om in 2021 de vieringen tijdens de Semana Santa bij te wonen dan is het raadzaam om je reis ruim te voren te regelen. Hotels en appartementen in de grote steden, met name in Sevilla en Málaga zijn snel volgeboekt en het verblijf is daarnaast behoorlijk kostbaar. Veel beter, en vaak ook leuker, omdat je veel dichter bij de processies kunt komen, is om deze heilige week te vieren in de wat kleinere steden en dorpen. Zoals bij ons in Vejer. Je mag dan vanaf ons dakterras komen kijken, veel dichterbij kun je niet komen! (zie de foto hier beneden)

Zie bijvoorbeeld dit Fly&Drive arrangement: Cádiz en Costa de la Luz

Mochten we een reisvoorstel voor je kunnen maken dan horen we dat graag. NB: het best is om te wachten tot na de zomer, zo rond september/oktober 2020, om een reis te boeken. Meer weten? mail ons naar info@ardanza.nl

Alles over de Semana Santa in Málaga

Tip! Wil je alles weten van de Semana Santa in Málaga: Dan is de gids “Dit is de Semana Santa van Málaga” iets voor jou. Dit e-book (pdf) is geschreven door Sander Klomp, de enige Nederlander die ik ken die al jarenlang lid van een broederschap in Málaga en voorop mag lopen bij verschillende processies (een ereplekje!). Hij is al jarenlang gefascineerd door de Semana Santa en als geen ander kan hij je de Semana Santa helpen te begrijpen en te beleven. Daarnaast vind je in de gids informatie over álle broederschappen van Málaga en de tijdschema’s van de verschillende dagen. 

 

Vejer, 9 april 2020
Anne Middelkamp

 

geef een reactie

* verplichte velden