
Wandelen van Montejaque naar Grazalema
Door een prachtig dal tussen de mooiste pueblos blancos van Andalusië
Boven het witte bergdorpje Montejaque hangt de Franse vlag nog bij de mirador. We zijn er in oktober. Een paar weken eerder hebben de inwoners de veldslag nagespeeld waarbij bewoners van Montejaque en omliggende dorpen in 1810 de Franse troepen verdreven. Nu liggen de witte huizen weer rustig tussen de rotsen, de kerktoren net boven de daken met hun bruine dakpannen. Van hier lopen we naar Grazalema. Twee van de mooiste pueblos blancos van Andalusië, wat mij betreft, en twee goede redenen om de auto een dag te laten staan.
In Montejaque wonen zo’n negenhonderd mensen, in het dorp Grazalema ongeveer vijftienhonderd. De dorpen liggen in verschillende provincies, Málaga en Cádiz. Te voet merk je vooral wat ze delen: het kalkgebergte, de glooiende vlakte en de kurkeikenbossen van de Sierra de Grazalema.

Van Montejaque naar het dal van de Campobuche
We lopen het dorp uit over een brede weg richting de pantano, het stuwmeer. Na ongeveer anderhalve kilometer bereiken we de Mirador del Pantano. Via de Mirador de la Fuensanta gaat de route verder naar het dal van de Campobuche.
Montejaque ligt in de provincie Málaga, Grazalema in Cádiz. De provinciegrens loopt door het natuurpark Sierra de Grazalema, dat zijn naam deelt met het dorp waar we naartoe lopen. Van een afstand zie je vooral de grijze kalkrotsen. Eenmaal in het dal valt op hoeveel ruimte er tussen die rotswanden is voor weides en bos. Het eerste gedeelte lopen we over een brede onverharde weg. Verderop, nadat we door het hek van een boerderij zijn gegaan versmalt het pad en lopen we over een smal bospad, en hier en daar door een droge rivierbedding en hele stukken door een prachtig woud.
We komen schapen, geiten en koeien tegen, soms midden op het pad. De weides worden begraasd en in het bos wordt kurk geoogst. Dit dal is zeer spaarzaam bewoond maar je loopt hier door een landschap waar mensen nog altijd hun brood verdienen.

De rode stammen van de kurkeiken
In het bos zien we tussen de donkere stammen ineens talloze helder oranje-rode exemplaren. Bij sommige bomen loopt de kleur door tot in de eerste dikke zijtakken. Daarboven zit de grijze, gegroefde schors nog op zijn plek. Ik sla mijn armen om een van de stammen en kom amper tot de helft.
De rode kleur verklapt de kurk-oogst. Daarbij wordt de buitenste schors van de alcornoque, de kurkeik, losgemaakt. De boom blijft staan en vormt in een jaar of 8 een nieuwe laag. Aan de scherpe overgang tussen het felle oranje/rood en grijs kun je zien dat heel recent de kurk is weggehaald. Deze lijn kun je door het hele bos volgen.
Een brug waar om gevochten werd
Tussen de bomen duikt een stenen boog op. Beneden bij de beekbedding staat onze ‘husky-vondeling’ Whisky tussen de bemoste keien. Vanaf daar zie je de oude brug bijna van onderaf. Op de kaart is zo’n oversteek een klein streepje. Als je bij de bedding staat en naar de oevers kijkt, krijgt dat streepje ineens betekenis.
In 1810, tijdens de Spaanse onafhankelijkheidsoorlog, trokken Franse troepen vanuit Ronda op naar Benaoján en Montejaque. José Aguilar bracht mannen uit die dorpen en uit Atajate, Cortes de la Frontera en Jimera de Líbar bijeen. Er werd op verschillende plekken gevochten, onder meer bij een brug over de Gaduares, ook bekend als de Campobuche. In de Gazeta de la Regencia van november 1810 staat dat de Fransen werden teruggeslagen en zich uiteindelijk terugtrokken naar Ronda.
In Montejaque spelen de bewoners de Batalla de la Puente ieder jaar na. In 2026 deden ze dat in september. In oktober hing de Franse vlag nog boven het dorp. Bekijk de historische reconstructie.

Gieren boven de kalkrotsen
Aan het begin van de wandeling hadden we goed zicht op de hoge grijze pieken waarboven talloze vale gieren van de Sierra de Grazalema cirkelden. Hun brede vleugels eindigen in gespreide slagpennen, als vingers. Ook de aasgier en de havikarend komen in het natuurpark voor. Een zwarte vogel met een rode, gebogen snavel bij de rotsen kan een alpenkraai zijn. In het kurkeikenbos kijk je juist van dichtbij. Daar kun je een boomkruiper langs een stam omhoog zien gaan, op zoek naar voedsel in de schors. Lees meer over vogels in dit gebied: https://www.donanawings.com/top-10-birds-grazalema-ronda-mountains/
Een van de natste dorpen van Spanje
Op een van onze foto’s staan de witte huizen van Montejaque nog vol in de zon. Boven de bergkam is de lucht al donkerblauw. Die oktoberdag werden we aan het einde van de wandeling verrast door een enorme onweersbui. Jesse, Whisky en ik probeerden te schuilen in het bos maar zijn tot op ons ondergoed natgeregend.
Ha! En hier komt mijn diploma lerares Aardrijkskunde weer van pas! Ik constateer hoezeer de ligging van dit gebied het klimaat bepaalt. Vochtige lucht vanaf de Atlantische Oceaan stijgt hier op tegen de hoge bergen en koelt af. In de Sierra de Grazalema valt jaarlijks meer dan twee meter neerslag, waarmee dit gebied tot de aller-natste plekken van Spanje behoort. Dat zou je zo diep in het zuiden van Andalusië niet verwachten toch? Maar hier in deze bergen is overal water, niet alleen valt er veel, maar de grijze kalksteenrotsen bevatten ook talloze ondergrondse rivieren en grottenstelsels die door het water door de eeuwen heen zijn uitgesleten. Op 5 minuten rijden van Montejaque vind je bijvoorbeeld de befaamde ‘Cueva del Gato; (op de foto onderaan maar niet onderweg tijdens deze wandeling!). Andere beroemde grotten zijn die van Las Piletas.
Ik wil beslis deze wandeling nog een keertje doen in het voorjaar. Dan is het dal groen, klatert overal het heldere water in beekjes en rivieren en kleurt de weide in duizend kleuren veldbloemen.

De wandeling in het kort
Vertrek: Montejaque, over de brede weg richting de Mirador del Pantano
Aankomst: Grazalema
Afstand: Circa 15 km
Hoogteverschil: 315 m stijgen en 195 m dalen
Moeilijkheid: Wij vonden het een gemakkelijke wandeling, met hier en daar losse stenen. Trek vanwege de afstand ruim de tijd uit.
Vervoer: De route is lineair. Regel vooraf hoe je terugkomt in Montejaque.
Bekijk de routekaart en GPX van de referentieroute

Met Ardanza naar de Sierra de Grazalema
Voor wie graag wandelt en vogels kijkt. Tijdens onze 15-daagse Natuurreis Andalusië combineer je de kalkbergen en witte dorpen van de Sierra de Grazalema met de bossen van de Sierra Norte en de kust van de Costa de la Luz. Bekijk de Natuurreis Andalusië.
Voor wie ook tijd wil doorbrengen in de steden. Tijdens onze 15-daagse Fly Drive rondreis Andalusië Natuur & Cultuur wissel je de bergen rond Grazalema en Ronda af met onder meer Granada, Córdoba en Sevilla. Bekijk de rondreis Andalusië Natuur & Cultuur.

Nog een dag wandelen in de Sierra de Grazalema?
Vanuit het dorp Grazalema kun je te voet naar de Puerto del Boyar. De Camino de los Charcones volgt de bovenloop van de Guadalete en klimt geleidelijk naar de bergpas. Nog geen twee kilometer enkele reis, met boven uitzicht op de Sierra de las Cumbres.
Heel anders is de wandeling langs de río Majaceite, tussen Benamahoma en El Bosque. Daar volg je het water door een groen, beschut rivierdal. En wie graag wat hoger loopt, kan naar de Cerro Coros.
Die drie wandelingen heb ik beschreven in mijn Nederlandstalige e-book Walking in Cádiz. Daarin staan veertien wandelingen die ik zelf heb uitgezocht, van de bergen van Grazalema tot de kliffen en stranden van de Costa de la Luz.
Bekijk mijn wandelgids Walking in Cádiz
Tip! Bezoek de dekenfabriek van Grazalema. Na de schaapkuddes onderweg zou ik in Grazalema bij het textielmuseum binnenlopen. In een negentiende-eeuwse fabriekshal zie je aan de oude machines hoe ruwe wol werd gewassen en verwerkt tot de dikke dekens waar het dorp bekend om staat. In de naastgelegen hal worden nog altijd dekens gemaakt. De museumhal is gratis toegankelijk op werkdagen in de ochtend. https://www.mantasdegrazalema.com/

Tekst en beelden: Anne Middelkamp
16 november 2026
geef een reactie
* verplichte velden
